NA JIMMY KIANGO-MOROGORO
Tanzania ina rasilimali asili tajiri, misitu, mifugo, bahari, miundombinu ya maji na ardhi yenye rutuba. Hata hivyo, mabadiliko ya tabianchi, uharibifu wa misitu, uchafuzi wa maji na ardhi vinatishia ustawi wa mazingira na maendeleo ya kiuchumi.
Njia pekee ya kuondokana na tishio hili ni kuwepo kwa uwekezaji endelevu ambayo ni njia ya kuunganisha maendeleo ya kiuchumi na utunzaji wa mazingira ili kuhakikisha rasilimali zinadumu kwa vizazi vijavyo.
Kwa kuuona umuhimu huo Shirika la Kimataifa la linalojihusisha na Uhifadhi wa mazingira na Kulinda Wanyamapori (WWF) lililoanzishwa mwaka 1961 mara baada ya kuwepo kwa uharibifu mkubwa wa mazingira kwa nchi za Afrika Mashariki, hasa Tanzania na Kenya, kupitia mpango mkakati wake wa miaka mitano 2025/30 limeweka kipaumbele cha kuokoa upotevu wa misitu nchini Tanzania.
Katika kulifanikisha hilo, WWF itashirikiana kwa karibu na Chama cha Mabenki Tanzania (TBA) Asasi za Kiraia na Chama cha Waandishi wa Habari za Mazingira Tanzania (JET), kuhakikisha wanashiriki kikamilifu kuelimisha na kuhamasisha jamii kushiriki katika uwekezaji endelevu kwenye mazingira.
Utatu huo umesimikwa mkoani Morogoro, Agosti 27,2025 mara baada ya kuhitimishwa kwa mafunzo ya siku mbili ya namna ya kuandika kwa usahihi Habari za uwekezaji endelevu kwenye mazingira.
Akizungumzia umuhimu wa mafunzo hayo kwa wanahabari, Ofisa Program wa WWF, Happines Minja amesema ni muhimu kwa Wanahabari hasa wa Mazingira kupata elimu hiyo kwa sababu wengi wamekuwa wakiangalia masuala ya uhifadhi pekee bila kuangalia eneo la fedha, ambalo ndilo muhimu katika kuwa na uwekezaji endelevu wa mazingira.
 |
| Ofisa Program wa WWF, Happines Minja |
“Uhifadhi unauhusiamo wa moja kwa moja na fedha, hatuwezi kuangalia uhifadhi peke yake bila kuuona ni namna gani taasisi za fedha zinaujua umuhimu wa uwekezaji endelevu kwenye mazingira, wote tunapaswa kujua kuwa taasisi za kifedha zina nafasi kubwa kwenye uwekezaji endelevu,” alisema Minja.
Kwa upande wake Ofisa Tafiti na Mawasiliano kutoka TBA, Sophia Mmbuji amesema moja kati ya vitu ambavyo taasisi za kifedha zinapaswa kufanya ni kuhakikisha zinakuja na bidhaa ambayo itahamasisha uwekezaji endelevu kwenye utunzaji wa mazingira.
“Tunaweza kulifanikisha hili kwa kushirikiana wote kama ambavyo tumefanya katika mafunzo haya ya siku mbili ambayo yametuhusisha sisi TBA, WWF na JET.”
Mwenyekiti wa JET, Dkt. Ellen Otaro amefurahishwa na ushirikiano huo na kusema kuwa mafunzo hayo yatakuwa na msaada mkubwa kwa Waandishi kwani watakuwa na uelewa mpana wa umuhimu wa ushiriki wa taasisi za kifedha kwenye uwekezaji endelevu kwenye mazingira.
Mmoja wa wawakilishi wa Asasi za Kiraia kutoka mkoani Morogoro, Haika Lweitama alisema anaamini semina za namna hiyo za mara kwa mara zitakuwa na tija kubwa kwa nchi hasa kwenye eneo la utunzaji na uhifadhi wa mazingira.
Mkuu wa Idara ya Mawasiliano ya WWF ofisi ya Tanzania, Joan Itanisa, alisema ushirikiano huo utaendelea na dhamira yao kuu ni kuhakikisha mafunzo hayo yanakuwa endelevu kwa Waandishi wa Habari za Mazingira nchini.
 |
| Ofisa Tafiti na Mawasiliano kutoka TBA, Sophia Mmbuji |
UMUHIMU WA TAASISI ZA FEDHA KWENYE MAZINGIRA
Benki, kama vyanzo vikuu vya fedha na wasimamizi wa hatari, zina jukumu muhimu katika kusukuma mfululizo wa uwekezaji endelevu.
Uwekezaji endelevu ni muhimu kwa Tanzania kwa sababu ya:
Kulinda rasilimali za taifa — Uwekezaji unaolenga teknolojia safi, kilimo endelevu, na ulinzi wa misitu unaongeza uhai wa rasilimali muhimu kwa mfumo wa chakula na uchumi.
Kupunguza hatari za tabianchi — Kupunguza utoaji wa gesi za chafu, kupanua nishati mbadala na kuboresha upanuzi wa mifumo ya maji kunapunguza athari za mafuriko, ukame na matukio mengine ya hali ya hewa.
Kutengeneza ajira na uchumi wa kijani — Sekta za nishati mbadala, usimamizi wa taka, uvuvi endelevu na utalii wa mazingira huunda ajira na vyanzo vya mapato kwa jamii za vijijini na mijini.
Kuboresha afya ya umma — Kupunguza uchafuzi wa hewa na maji hupunguza magonjwa yanayohusiana na mazingira, hivyo kushusha gharama za afya.
Kuvutia uwekezaji wa ndani na nje — Kampuni na wawekezaji wa kimataifa wanatafuta mazingira yenye sera za mazingira thabiti; uwekezaji endelevu unafanya Tanzania kuwa kivutio cha italic.
 |
| Mwenyekiti wa JET, Dkt. Ellen Otaro |
JUKUMU LA BENKI KATIKA UWEKEZAJI ENDELEVU
Benki zina nafasi ya kipekee kama wachangishaji wa mtiririko wa fedha, watoa mikopo, wachambuzi wa hatari na mashirika yanayoongoza kwa uwajibikaji wa kijamii. Hapa kuna jinsi benki zinavyoweza kushiriki kikamilifu kwa kuweka vigezo vya mazingira (ESG) katika maamuzi ya mkopo
Kuweka viwango vya ESG kama sehemu ya tathmini ya mkopo na kuingiza masharti yanayohimiza utekelezaji wa teknolojia safi na mbinu za usimamizi wa rasilimali.
KUBUNI BIDHAA ZA KIFEDHA ZA KIJANI
Kuboresha na kusimamia hati za kifedha kama “green bonds”, mikopo ya nishati mbadala, ufanisi wa nishati, na mikopo ya kilimo endelevu.
KUTOA VITABU VYA KIFEDHA VINAVYOKUBALIANA NA MALENGO YA MAZINGIRA
Kutoa riba nafuu au kipindi kirefu cha malipo kwa miradi yenye faida ya mazingira (mf. usafi wa maji, nishati ya jua kwa vijijini).
KUWEZESHA UWEKEZAJI WA UMM NA BINAFSI
Kufanya kazi na serikali na wadau wa maendeleo kuanzisha PPPs (Public-Private Partnerships) kwa miradi ya uhifadhi wa misitu, usimamizi wa maji na ujenzi wa miundombinu ya maji safi.
 |
USIMAMIZI NA UWAZI WA TAARIFA
Kutambua hatari zinazohusiana na mabadiliko ya tabianchi katika mikopo na kutoa taarifa za ESG kwa wateja na wanahisa.
KUJENGA UWEZO WA WATEJA NA JAMII
Kutoa mafunzo kwa wakulima, wajasiriamali na serikali za mitaa kuhusu uwekezaji endelevu, ufanya kazi na teknolojia za kijani na mbinu za kuhifadhi rasilimali.
KUWEKEZA KATIKA MIRADI YA ATHARI ZA KIJAMII
Kutafuta miradi inayolenga faida ya mazingira pamoja na malipo ya kifedha kwa muda mrefu.
FAIDHA ZA BENKI
Kupunguza hatari ya kifedha: Miradi isiyozingatia mazingira inaweza kuathiri uwezo wa mteja kulipa mikopo; uwekezaji endelevu hupunguza uwezekano wa kupoteza mtaji.
Kuvutia wateja na wawekezaji waliothamini ESG: Wateja wa kampuni na wawekezaji wa kimataifa wanapendelea mashirika yenye sera za mazingira.
Kusaidia mwendelezo wa biashara: Miradi endelevu mara nyingi ina faida ya muda mrefu na utulivu wa mapato.
Kufuatilia sera na usimamizi wa kimataifa: Benki zinazozingatia ESG zinakuwa tayari kwa mabadiliko ya sheria za kimataifa na mahitaji ya uwazi.
 |
| Mkuu wa Idara ya Mawasiliano ya WWF ofisi ya Tanzania, Joan Itanisa,. |
CHANGAMOTO NA UTATUZI WAKE
Upungufu wa taarifa na data: Benki zitumie teknolojia ya takwimu na kushirikiana na taasisi za utafiti kuendeleza data za mazingira.
Gharama za awali za juu: Tumia mtindo wa mchanganyiko wa ufadhili (blended finance) kuleta fedha za umma na kibinafsi kupunguza gharama ya awali.
Ukosefu wa utaalamu ndani ya benki: Weka idara maalum za ESG, funza wahasibu na watendaji wa mikopo.
Sera zisizoeleweka: Shirikiana na serikali kuunda miongozo thabiti za ufadhili wa kijani na motisha za kodi au ruzuku kwa miradi ya mazingira.
 |
| Mmoja wa watoa mada kutoka JET, Allen Mgaza. |
Mapendekezo kwa sera na vitendo
Serikali iunde motisha za kodi na ufadhili wa awali (grants) kwa miradi ya nishati mbadala na uhifadhi wa misitu.
Benki za kigeni na asasi za maendeleo zishirikiane katika programu za kujenga uwezo na kutoa dhamana za mradi. Kuanzishwa kwa mfumo wa kitaifa wa tathmini ya hatari ya tabianchi unaotumika katika sekta ya benki. Kukuza ushirikiano wa wajasiriamali wadogo na wasio rasmi kuweza kupata mikopo ya mazingira kupitia mfumo wa mikopo ya riba nafuu.
Kuongeza uwazi wa taarifa za ESG kwa kutumia viwango vinavyokubalika kimataifa. Uwekezaji endelevu ni kipaumbele kamili kwa Tanzania ikiwa tunataka kuhifadhi rasilimali, kukuza ajira, na kujenga uchumi thabiti unaostahimili mabadiliko ya tabianchi.
Benki zina nafasi ya uongozi katika mabadiliko haya kwa kubuni bidhaa za kifedha za kijani, kusimamia hatari za mazingira na kuwekeza kwa vyombo vinavyoleta mabadiliko chanya.
Ushirikiano wa serikali, sekta binafsi, asasi za maendeleo na jamii za msingi ni muhimu ili kuunda mfumo unaowezesha uwekezaji endelevu, ulio salama kifedha na wenye tija kwa mazingira na watu wa Tanzania.
0 Comments