Ticker

7/recent/ticker-posts

TANZANIA YAJIPANGA KUNUFAIKA NA SOKO LA KIMATAIFA LA BIASHARA YA KABONI


Ushirikiano wa NCMC na IETA kufungua milango ya uwekezaji wa kijani, kuongeza utaalamu na kuimarisha nafasi ya Tanzania katika biashara ya mikopo ya kaboni duniani.

Tanzania imeongeza kasi ya kujiimarisha katika soko la kimataifa la kaboni baada ya Kituo cha Kitaifa cha Ufuatiliaji wa Kaboni (National Carbon Monitoring Centre – NCMC) kusaini Mkataba wa Maelewano (MoU) na Chama cha Kimataifa cha Biashara ya Uzalishaji wa Gesi Chafuzi (International Emissions Trading Association – IETA), hatua inayolenga kuimarisha uwezo wa kitaasisi, utaalamu wa kiufundi na ushiriki wa wadau katika maendeleo ya soko la kaboni nchini.

Mkataba huo umesainiwa jijini Antalya, Uturuki, na Mtendaji Mkuu wa NCMC, Bi. Ngenda Kathryn Kigaraba, pamoja na Mkurugenzi Mkuu wa IETA, Bw. Andrea Bonzanni.

Hafla hiyo imeshuhudiwa na Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), Mhandisi Hamad Yussuf Masauni, pamoja na Katibu Mkuu wa Ofisi hiyo, Dkt. Richard Muyungi.

Ushirikiano huo unakuja wakati ambapo biashara ya kaboni inazidi kuwa nyenzo muhimu katika juhudi za kimataifa za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, huku nchi mbalimbali zikijitahidi kupunguza uzalishaji wa gesi chafuzi na kutafuta vyanzo vipya vya fedha kwa ajili ya miradi ya uhifadhi wa mazingira na maendeleo endelevu.

Kupitia makubaliano hayo, Tanzania inatarajia kunufaika na uzoefu wa kimataifa katika kujenga uwezo wa kitaalamu, kuboresha sera, kuimarisha mifumo ya usimamizi na kubadilishana maarifa yatakayosaidia kuendeleza soko la kaboni lenye uwazi, ufanisi na uadilifu wa kimazingira.

SOKO LA KABONI NI NINI?

Kwa uelewa mpana, soko la kaboni ni mfumo wa kiuchumi unaowezesha biashara ya mikopo ya kaboni (Carbon Credits) inayotokana na shughuli zinazopunguza, kuzuia au kuondoa hewa ukaa na gesi nyingine chafuzi zinazochangia ongezeko la joto duniani.

Kwa kawaida, mkopo mmoja wa kaboni unawakilisha tani moja ya hewa ukaa (CO₂) au kiwango kinacholingana na tani moja ya gesi nyingine chafuzi kwa kuzingatia uwezo wake wa kuchangia ongezeko la joto duniani.

Mikopo hiyo inaweza kuzalishwa kupitia miradi mbalimbali, ikiwemo uhifadhi na urejeshaji wa misitu, upandaji miti, matumizi ya nishati safi, uzalishaji wa nishati jadidifu, usimamizi bora wa taka, kilimo endelevu na teknolojia zinazopunguza uzalishaji wa gesi chafuzi.

Katika mfumo huu, taasisi au kampuni zinazotekeleza miradi inayozalisha upunguzaji wa hewa ukaa uliothibitishwa zinaweza kupata mikopo ya kaboni na kuiuza kwa wanunuzi wanaotaka kukidhi mahitaji yao ya kisheria au malengo yao ya hiari ya kukabiliana na uzalishaji wa gesi chafuzi.

Hata hivyo, mikopo hiyo haiwezi kuuzwa kwa kutegemea madai pekee ya kupunguza uchafuzi. Inahitaji kufanyiwa tathmini, ufuatiliaji, uthibitishaji na uhakiki kwa kuzingatia viwango vinavyotambulika ili kuhakikisha upunguzaji wa hewa ukaa unaodaiwa umetokea kweli.

Kwa Tanzania, mfumo huu unaweza kufungua fursa za uwekezaji katika misitu, kilimo, nishati, usimamizi wa taka na sekta nyingine, huku ukiwawezesha wawekezaji na jamii zinazotekeleza miradi hiyo kupata manufaa ya kiuchumi sambamba na kulinda mazingira.

MKATABA WA PARIS KUFUNGUA FURSA ZA KIMATAIFA

Moja ya maeneo muhimu yaliyoainishwa katika mkataba huo ni utekelezaji wa Kifungu cha 6 cha Mkataba wa Paris kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi.

Kifungu hicho kinaweka msingi wa ushirikiano wa nchi katika biashara ya matokeo ya upunguzaji wa uzalishaji wa gesi chafuzi, ikiwa ni pamoja na kuhamisha mikopo ya kaboni kutoka nchi moja kwenda nyingine kwa kufuata taratibu zilizokubaliwa kimataifa.

Kwa mujibu wa Mkataba wa Paris, Kifungu cha 6.2 kinawezesha nchi kushirikiana na kuhamisha matokeo ya upunguzaji wa hewa ukaa kati yao, yanayojulikana kama Internationally Transferred Mitigation Outcomes (ITMOs).

Kwa upande mwingine, Kifungu cha 6.4 kinaanzisha mfumo wa kimataifa wa utoaji mikopo ya kaboni chini ya usimamizi wa Umoja wa Mataifa, unaojulikana kama Paris Agreement Crediting Mechanism (PACM).

Mifumo hii ina umuhimu mkubwa kwa nchi zinazoendelea kama Tanzania kwa sababu inaweza kuvutia uwekezaji wa kimataifa katika miradi ya kupunguza uzalishaji wa gesi chafuzi, kuhamasisha teknolojia mpya na kuongeza upatikanaji wa fedha za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

Hata hivyo, biashara hiyo inahitaji kuzingatia kanuni za uhasibu wa kaboni ili kuepusha hali ya upunguzaji mmoja wa hewa ukaa kuhesabiwa mara mbili na nchi tofauti. Kwa miamala inayohitaji marekebisho ya uhasibu wa kitaifa, nchi husika zinapaswa kutumia utaratibu wa Corresponding Adjustments kwa mujibu wa masharti ya Kifungu cha 6.

TANZANIA KUJIPANGA KATIKA SOKO LA KABONI LA ANGA ZA KIMATAIFA

Eneo jingine muhimu katika ushirikiano huo ni Mpango wa Kimataifa wa Kupunguza na Kufidia Uzalishaji wa Kaboni katika Usafiri wa Anga (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation – CORSIA), unaosimamiwa na Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga (ICAO).

Mpango huo unalenga kushughulikia ongezeko la uzalishaji wa hewa ukaa katika safari za kimataifa za ndege kwa kutumia mikopo ya kaboni inayokidhi vigezo maalumu vya ICAO, sambamba na hatua nyingine za kupunguza uzalishaji.

Kwa Tanzania, uelewa wa mfumo huu unaweza kusaidia kuandaa miradi ya kaboni yenye viwango vinavyoweza kukidhi mahitaji ya masoko maalumu ya kimataifa, ikiwemo yale yanayohusiana na sekta ya usafiri wa anga.

Ni muhimu kuelewa kuwa si kila mkopo wa kaboni unaozalishwa nchini unakubalika moja kwa moja katika CORSIA. Mikopo hiyo lazima itokane na programu na mifumo inayokidhi vigezo na kuidhinishwa na ICAO.

MSINGI WA KISHERIA NA FURSA ZA UWEKEZAJI TANZANIA

Hatua hii ya ushirikiano inajengwa juu ya jitihada ambazo Tanzania imeanza kuzitekeleza katika kuimarisha usimamizi wa biashara ya kaboni.

Mwaka 2022, Serikali ilianzisha Kanuni za Usimamizi na Udhibiti wa Biashara ya Kaboni (Environmental Management (Control and Management of Carbon Trading) Regulations, 2022), kupitia Tangazo la Serikali Na. 636 la mwaka huo.

Kanuni hizo zilifanyiwa marekebisho mwaka 2023 kupitia Tangazo la Serikali Na. 721, hatua iliyosaidia kuboresha mfumo wa kisheria unaosimamia biashara ya kaboni.

Aidha, Tanzania ina Mwongozo wa Kitaifa wa Biashara ya Kaboni unaoweka taratibu na mahitaji ya utekelezaji wa miradi ya biashara ya kaboni nchini.

Mifumo hiyo inaweka msingi wa usajili na usimamizi wa miradi, tathmini ya athari za kimazingira na kijamii, uthibitishaji wa upunguzaji wa uzalishaji, pamoja na ushiriki wa wadau katika utekelezaji wa miradi hiyo.

Kwa hiyo, ushirikiano wa NCMC na IETA unatarajiwa kuongeza uwezo wa kutumia mifumo hiyo kwa kuzingatia mabadiliko ya taratibu za kimataifa na mahitaji ya wawekezaji.

UADILIFU WA SOKO NA MANUFAA KWA JAMII NI MUHIMU

Pamoja na fursa zinazotokana na biashara ya kaboni, wataalamu wa mazingira wanaeleza umuhimu wa kuhakikisha soko hilo linaendeshwa kwa misingi ya uwazi, uwajibikaji na manufaa yanayogusa jamii zinazoshiriki katika miradi.

Hii inahusisha kuhakikisha kuwa miradi ya kaboni inatoa upunguzaji halisi wa gesi chafuzi, inalinda mifumo ya ikolojia, inaheshimu haki za jamii na kuweka wazi namna mapato yatakavyogawanywa kati ya waendelezaji wa miradi na wananchi wanaochangia utekelezaji wake.

Vilevile, uthibitishaji huru, ufuatiliaji wa muda mrefu na kuepusha kuhesabu upunguzaji wa hewa ukaa mara mbili ni mambo muhimu katika kujenga imani ya wanunuzi na wawekezaji.

Kwa mantiki hiyo, ushirikiano kati ya NCMC na IETA una umuhimu wa kuongeza uelewa wa masuala hayo na kuimarisha ushiriki wa sekta binafsi, taasisi za Serikali na wadau wengine katika maendeleo ya soko la kaboni nchini.

Kwa upande wa kimataifa, IETA ni taasisi inayoshirikisha sekta mbalimbali katika kukuza mifumo ya biashara ya uzalishaji wa gesi chafuzi, ikijikita katika uwazi wa masoko, viwango vya uhasibu wa kaboni na utekelezaji wa mifumo ya biashara ya kaboni chini ya Mkataba wa Paris.

SAFARI YA TANZANIA KUELEKEA UCHUMI WA KIJANI

Kwa ujumla, mkataba huo unatoa fursa ya kuimarisha nafasi ya Tanzania katika uchumi wa kijani unaozidi kupata umuhimu katika biashara na uwekezaji wa kimataifa.

Kupitia ushirikiano huo, Tanzania inalenga kuongeza ushiriki wake katika mipango ya kimataifa ya biashara ya kaboni, kuimarisha imani ya wawekezaji, kukuza utaalamu wa ndani na kuongeza uwezekano wa kupata fedha za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

Fedha hizo zinaweza kusaidia utekelezaji wa Mchango wa Kitaifa wa Tanzania katika kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi (Nationally Determined Contribution – NDC), ambao unaainisha malengo na hatua za nchi katika kupunguza uzalishaji wa gesi chafuzi na kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Hata hivyo, mafanikio ya ushirikiano huo hayatapimwa kwa kusainiwa kwa mkataba pekee, bali kwa uwezo wa kuugeuza kuwa matokeo yanayoonekana kupitia uwekezaji, miradi yenye ubora, ulinzi wa mazingira na manufaa ya kiuchumi kwa wananchi.

Hivyo, hatua inayofuata ni kuhakikisha kuwa utaalamu na maarifa yatakayopatikana kupitia ushirikiano huo yanawafikia pia wataalamu wa ndani, sekta binafsi na jamii zinazotekeleza miradi ya kaboni, ili Tanzania iweze kutumia rasilimali zake za asili kama sehemu ya mkakati wa kujenga uchumi endelevu.

Post a Comment

0 Comments